कणखर  नेतृत्व- प्रधानमंत्री नरेंद्र मोदी

सूर्यकांत जोशी कुडाळ – भारत देशाचे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांचा आज 75 वा वाढदिवस साजरा होत आहे. देश प्रेमाने भारलेले हे व्यक्तिमत्व देश हितासाठी सदैव तत्पर आहेत. अत्यंत समर्पित भावनेने त्यांनी  काही दशके देशाची सेवा केली आहे कोणताही व्यक्तिगत स्वार्थ अथवा हेतू मनात नसणारे असे हे व्यक्तिमत्व आहे देशातील गोरगरीब जनता,शेतकरी युवा, नोकरदार यांना दिलासा देण्याचे काम त्यांनी केले. देशाचे हित  आणि देशाच्या संरक्षणासाठी त्यांनी कोणतीही तडजोड केली नाही अत्यंत समर्पित भावनेने देशासाठी स्वतःचे जीवन वाहून घेणाऱ्या प्रधानमंत्री नरेंद्र मोदी यांना वाढदिवसानिमित्त मनःपूर्वक हार्दिक शुभेच्छा

देशाचे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांचा वाढदिवस हा केवळ शुभेच्छा देण्याचा क्षण नसून, त्यांच्या आतापर्यंतच्या कार्याचा आढावा घेण्याचीही संधी आहे. २०१४ पासून ते आजपर्यंत भारताच्या राजकीय, आर्थिक व सामाजिक क्षेत्रात लक्षणीय बदल झाले आहेत. हे बदल केवळ योजनांपुरते मर्यादित नसून, शासनशैली, निर्णयप्रक्रिया आणि जागतिक मंचावर भारताच्या प्रतिमेवरही दिसून येतात.

उपलब्धींचा पट आणि आर्थिक बदल

मोदी सरकारच्या काळात स्वच्छ भारत अभियान हे देशव्यापी चळवळ ठरले. जनधन योजना (Jan Dhan Yojana) मुळे कोट्यवधी नागरिकांना बँकिंग व्यवस्थेत (Banking System) आणण्यात यश मिळाले. उज्ज्वला योजनामुळे ग्रामीण भागातील महिलांना स्वयंपाकाच्या धुरापासून मुक्ती मिळाली, तर आयुष्मान भारत योजनेने (Ayushman Bharat Yojana) गरीब कुटुंबांना आरोग्य कवच उपलब्ध करून दिले.
याचबरोबर, डिजिटल इंडिया (Digital India), स्टार्ट-अप इंडिया (Start-up India), आत्मनिर्भर भारत (Atmanirbhar Bharat) अशा उपक्रमांनी देशात तंत्रज्ञानाचा वापर वाढवला व नवउद्योजकतेला चालना दिली. पायाभूत सुविधा क्षेत्रात महामार्ग, मेट्रो, जलदगती गाड्या, विमानतळ विकास आदी प्रकल्पांमुळे प्रगतीचा वेग वाढलेला जाणवतो. पायाभूत सुविधा क्षेत्रातील गुंतवणूक (Infrastructure Investment) मोठ्या प्रमाणात वाढल्याने आर्थिक विकास (Economic Development) वेगाने होत आहे.

परराष्ट्र धोरणातील ठसा

मोदींच्या नेतृत्वाखाली भारताने आंतरराष्ट्रीय स्तरावर सक्रिय भूमिका बजावली. अमेरिकेसोबतचे संबंध दृढ झाले, तर पश्चिम आशिया व आफ्रिकेसोबत व्यापार (Trade) व सुरक्षाविषयक सहकार्य (Security Cooperation) वाढले. जी-20 अध्यक्षपदाच्या माध्यमातून भारताने जागतिक आर्थिक व राजकीय चर्चेत स्वतःचे स्थान अधोरेखित केले. मात्र चीनसोबतच्या सीमाभागातील तणाव आणि पाकिस्तानबरोबरचे तणावग्रस्त संबंध अजूनही कायम आहेत.

प्रश्नचिन्हे आणि टीका

जो चांगले काम करतो त्याला टिकीलाही सामोरे जावे लागते स्वातंत्र्योत्तर काळात देशासमोर अनेक आव्हाने होतात जे अनेक प्रश्न अनुत्तरीत होते असं अवघड प्रश्न गेल्या दहा वर्षात सोडवण्याचे काम प्रधानमंत्री मोदी यांनी केले यातूनही काही प्रश्न बाकी राहिलेच परंतु त्यावरही विरोधक टीका करत राहिले.
यशस्वी उपक्रमांसोबतच काही मूलभूत प्रश्न अद्याप अनुत्तरित आहेत. बेरोजगारीचा दर (Unemployment Rate) चिंताजनक पातळीवर आहे. शेतकऱ्यांच्या उत्पन्नवाढीचे लक्ष्य (Income Growth Target) पूर्ण होण्यात अपयश आले आहे. वस्त्रोद्योग, लघुउद्योग व सेवा क्षेत्रातील कामगार अजूनही असुरक्षित स्थितीत आहेत. नोटाबंदी (Demonetisation) आणि जीएसटी (GST) यांसारख्या निर्णयांचा अर्थव्यवस्थेवरचा प्रभाव (Economic Impact) अद्याप चर्चेचा विषय आहे.
विरोधकांचा आरोप आहे की मोदींच्या कार्यशैलीत निर्णयप्रक्रियेचे केंद्रीकरण (Centralisation of Decision Making) झाले असून, संसद व अन्य लोकशाही संस्थांची भूमिका दुय्यम ठरली आहे. तसेच, सामाजिक सौहार्द व अभिव्यक्ती स्वातंत्र्याबाबत प्रश्नचिन्हे उपस्थित केली जातात. आणि हे सर्व प्रश्न सोडवण्याचे सामर्थ्य पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्यामध्ये नक्कीच आहे असा भारतीय जनतेला विश्वास आहे.

जनतेशी संवाद आणि डिजिटल प्रचार

मोदींचे एक वेगळे वैशिष्ट्य म्हणजे जनतेशी थेट संवाद साधण्याची पद्धत. ‘मन की बात’ (Mann Ki Baat) या कार्यक्रमाद्वारे त्यांनी शासनाच्या धोरणांबाबत लोकांना जोडले, तर सोशल मीडियाच्या प्रभावी वापरातून स्वतःची प्रतिमा सतत बळकट केली. या पद्धतीमुळे समर्थकांमध्ये विश्वास निर्माण झाला असला, तरी टीकाकारांचा दावा आहे की हे संवादापेक्षा प्रचार अधिक असल्याचे भासते.        

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या कार्यकाळात भारताने एकीकडे ठोस नेतृत्व, आंतरराष्ट्रीय उपस्थिती आणि काही महत्त्वपूर्ण सामाजिक-आर्थिक बदल अनुभवले आहेत. दुसरीकडे बेरोजगारी, कृषीक्षेत्रातील समस्या आणि लोकशाही संस्थांच्या भूमिकेवरील प्रश्न यांसारखी आव्हाने ठळकपणे कायम आहेत.
मोदींचे नेतृत्व आजही जनतेच्या मोठ्या वर्गात लोकप्रिय आहे, परंतु आगामी काळात त्यांचे राजकारण केवळ प्रतिमानिर्मितीपेक्षा ठोस परिणामकारक बदल (Tangible Change) घडवून आणते का, हेच त्यांच्या कार्याचे खरे मूल्यांकन ठरणार आहे.
अर्थातच जो काम करतो त्याच्याकडूनच जनतेला खूप अपेक्षा असतात. गेल्या काही वर्षांत भारत आणि केलेली शैक्षणिक प्रगती पाहता दरवर्षी हजारो युवक उच्चशिक्षित होऊन बाहेर पडत आहेत. त्यांच्या शिक्षणाला आणि कौशल्याला योग्य परतावा (Return on Investment) मिळण्यासाठी रोजगार निर्मितीसोबत (Job Creation) च हेच युवक भविष्यात मोठमोठ्या उद्योगधंद्यांचे निर्माते व्हावेत यासाठी त्यांना पुरेशी गुंतवणुकीची संधी (Investment Opportunity) व अर्थसहाय्य (Financial Assistance) देण्यासाठी अजूनही अधिक व्यापक प्रयत्न होणे गरजेचे आहे..