“मतदार राजा जागा हो,नोट घेऊन देशील वोट , तुझ्या भविष्यात खाशील खोट”
सध्याच्या निवडणूक प्रक्रियेत उमेदवार आणि मतदार यांची भूमिका या बाबत आपले मत 9421214450 या व्हाट्सअप नंबर वर जरूर कळवावे.
सूर्यकांत जोशी कुडाळ -भारतीय लोकशाही ही जगातील सर्वात मोठी लोकशाही मानली जाते. मतदान, अभिव्यक्ती स्वातंत्र्य, आणि प्रतिनिधित्व हे लोकशाहीचे तीन मुख्य आधारस्तंभ आहेत. पण गेल्या काही वर्षांपासून निवडणुकांमध्ये एक अत्यंत चिंताजनक प्रवृत्ती वाढताना दिसते आहे – आर्थिक प्रलोभनातून मतदारांना आकर्षित करून निवडणूक जिंकण्याची कृती.
ही केवळ राजकीय युक्ती नाही, तर ती लोकशाहीच्या मूळ गाभ्यालाच सुरुंग लावणारी प्रक्रिया आहे.
प्रलोभन म्हणजे काय?
निवडणुकीत उमेदवार किंवा पक्ष आपल्या विजयासाठी मतदारांना खालील गोष्टींचे प्रलोभन देतात:
- रोख पैसे वाटणे
- दारू, खाद्यपदार्थ, वस्त्र इ. वाटणे
- मोफत विजेचे, पाण्याचे, गॅसचे आश्वासन
- कर्जमाफी, सरसकट सवलतींचे वचन
- सरकारी नोकरी किंवा ठेका देण्याची ग्वाही
हे सर्व ऐकायला आकर्षक वाटते, पण त्यामागील हेतू केवळ “मत मिळवणे” हा असतो – जनतेचा खरा विकास नव्हे.
ही प्रवृत्ती का धोकादायक आहे?
1. मतदानाचा उद्देश बिघडतो
मतदान हा एक जबाबदारीपूर्ण आणि विचारपूर्वक घेतला जाणारा निर्णय असावा लागतो. पण जेव्हा मतदार फक्त तात्पुरत्या फायद्यांच्या आमिषाला बळी पडतो, तेव्हा तो देशाच्या दीर्घकालीन हिताचा विचार करत नाही.
2. नैतिक अधःपतन
या सवयीमुळे लोकांमध्ये विचारधारा, मूल्य, कार्यक्षमता या बाबी गौण ठरतात आणि ‘कोण किती देतो’ यावर मतदान ठरू लागते. ही बाब लोकशाहीसाठी अत्यंत घातक आहे.
3. दुष्ट चक्र निर्माण होते
जे उमेदवार पैसे देऊन निवडून येतात, त्यांना पुन्हा ते पैसे ‘कमवायचे’ असतात. परिणामी, त्यांनी भ्रष्टाचाराचा मार्ग स्वीकारण्याची शक्यता जास्त असते.
4. प्रशासकीय भ्रष्टाचाराला खतपाणी
अशा प्रकारे सत्तेवर आलेले नेते प्रशासनाचा वापर वैयक्तिक लाभासाठी करतात. त्यामुळे सामान्य जनतेसाठी प्रभावी प्रशासन मिळणं कठीण होतं.
कोण आहे जबाबदार?
- राजकीय पक्ष आणि उमेदवार
यांना ह्या प्रकारांची सुरुवात न करता, जनतेशी विकासाच्या मुद्द्यांवर संपर्क साधायचा असतो. - मतदार स्वतः
मतदारांची अनास्था किंवा ‘क्षणिक फायदा घ्या’ ही मानसिकता ही याला खतपाणी घालते. - नियंत्रक संस्था
निवडणूक आयोग, पोलिस, आणि प्रशासन यांनी वेळेवर कारवाई न केल्यास ही प्रवृत्ती रोखली जात नाही.
उपाय काय?
- मतदार जागृती अभियान
जनतेमध्ये स्वच्छ आणि मूल्याधारित मतदानाचे महत्त्व पटवून देणं अत्यावश्यक आहे. - कडक कायदे आणि कारवाई
निवडणुकीत प्रलोभन देणाऱ्यांवर त्वरित आणि कठोर कारवाई होणं गरजेचं आहे. - स्वच्छ उमेदवारांना प्रोत्साहन
स्वच्छ छवि असलेल्या उमेदवारांना स्थानिक पातळीवर मदत करणं, त्यांच्या प्रचारात सहभागी होणं, हे जनतेने स्वतःहून करायला हवं. - मीडिया आणि सोशल मीडियाची भूमिका
मीडिया आणि सोशल मीडिया ह्या प्रकारांची उघड पडताळणी करून लोकांमध्ये खऱ्या माहितीचा प्रसार करू शकतात.परंतु या या क्षेत्रात सुद्धा व्यावसायिकता आली आहे.अनेक राजकीय पक्ष आपले स्वतःचे दैनिक व न्यूज चॅनल चालवत आहेत.निवडणूक काळात पैशाच्या जोरावर आपणास हव्या त्या विचारांचा प्रसार या माध्यमातून केला जातो. पैसा आणि दहशतीच्या जोरावर बऱ्याचदा प्रसिद्धी माध्यमावर सुद्धा राजकीय मंडळी अंकुश ठेवण्याचा प्रयत्न करतात.
निष्कर्ष
आर्थिक प्रलोभन हे फक्त निवडणूक जिंकण्यासाठीचं साधन नाही, तर ती आपल्या लोकशाहीला लागलेली एक अंतर्गत कुरूप जखम आहे. या जखमेवर वेळेवर उपाय न केल्यास भविष्यात आपली लोकशाही फक्त नावापुरती उरेल.
आपण प्रत्येकाने या प्रलोभनांना नकार देऊन, विचारपूर्वक आणि जबाबदारीने मतदान केलं, तरच खऱ्या अर्थाने एक सुजाण, सशक्त आणि पारदर्शक लोकशाही उभी राहू शकते.
“पैशाने मत देणं म्हणजे आपल्या स्वाभिमानाची विक्री करणं आहे.आणि हे देश हिताच्या दृष्टीनेही घातक आहे“
चला, ही विक्री थांबवूया. स्वाभिमानाने आणि विचाराने मतदान करूया.
जनाधार नसलेले उमेदवार, पैशाच्या जोरावर निवडणूक जिंकण्याचा प्रयत्न करतात –
वीरेंद्र शिंदे
मतदारांनी सामाजिक विकास आणि वैयक्तिक अडीअडचणी कोण सोडू शकतं,अभ्यासपूर्वक गावचा, गटाच्या अडचणी प्राधान्याने कोण सोडू शकतो आणि मतदारांच्या अडचणीला लगेच उपलब्ध असणारा नेता निवडणे गरजेचे आहे.काही लोकांना जनमत नसल्यामुळे निवडणुकीत भरमसाठ पैशाचा वापर करतात.अशा उमेदवारांचा मतदाराने स्वीकारु नये. स्वाभिमानाने जागृत राहून मतदान केले पाहिजे.आपले सामाजिक नुकसान करून घेऊ नये. पैशाचा जीवावर दारू व मटणाच्या जोरावर तरुण पिढी उध्वस्त करणाऱ्या फसवून त्यांचे डोके भडकवणाऱ्या उमेदवारांना लोकांनी वेळीच त्याची जागा दाखवणे गरजेचे आहे.
सध्याच्या निवडणूक प्रक्रियेत उमेदवार आणि मतदार यांची भूमिका या बाबत आपले मत 9421214450 या व्हाट्सअप नंबर वर जरूर कळवावे.
