दसऱ्याला आपट्याच्या पानाचे ‘सोनं’ का देतात? पौराणिक कथेसह जाणून घ्या गुंतवणूक आणि आर्थिक समृद्धीचा नेमका अर्थ!

दसरा २०२५ (Dussehra 2025) म्हणजे साडेतीन मुहूर्तापैकी एक अत्यंत शुभ दिवस. याच दिवशी आपण एकमेकांना आपट्याची पाने देतो आणि ‘सोनं लुटलं’ असे म्हणतो. पण हे सोने ना धातूचे असते, ना त्याची बाजारामध्ये काही किंमत (Price) असते. तरीही मराठी संस्कृतीत या पानांना ‘सोनं’ का मानलं गेलं?

यामागची पौराणिक कथा जितकी सुंदर आहे, तितकाच त्यातून आजच्या काळातही आर्थिक नियोजन (Financial Planning) आणि गुंतवणुकीचा (Investment) एक महत्त्वाचा धडा आपल्याला मिळतो.

‘सोनं लुटणं’ – या प्रथेमागील अद्भुत कथा आणि ऐतिहासिक महत्त्व

आपट्याच्या पानांना ‘सोनं’ म्हणण्यामागे प्रभू श्री रामचंद्रांचे पूर्वज रघुराजा आणि त्यांचा निष्ठावान शिष्य कौत्स यांची कथा आहे. ही कथा आपल्याला खऱ्या संपत्तीचे (Wealth) महत्त्व पटवून देते:

• गुरुदक्षिणा आणि सुवर्णमुद्रांची मागणी:
  पैठण शहरातील कौत्स नावाचा एक तेजस्वी विद्यार्थी विद्या संपादन करण्यासाठी वरतंतु ऋषींच्या आश्रमात गेला. सर्व विद्या मिळवल्यानंतर, आश्रमातून परत जाताना त्याने गुरुदक्षिणा (Gurudakshina) देण्याचा आग्रह धरला. तेव्हा गुरू वरतंतूंनी त्याला शिकवलेल्या प्रत्येक विद्येबद्दल एक कोटी, याप्रमाणे १४ कोटी सुवर्णमुद्रा (Gold Coins) एकाच दात्याकडून आणण्याची अट घातली.
• रघुराजाची आर्थिक चणचण:
  कौत्सने अयोध्या नगरीचे महाराज रघुराजाकडे (रघुकुलाचे संस्थापक) मदत मागितली. रघुराजा आपल्या उदारतेसाठी प्रसिद्ध होते, पण त्यांनी नुकताच एक मोठा यज्ञ पूर्ण केला होता आणि आपली संपूर्ण संपत्ती (Wealth) दान केली होती. त्यांच्याकडे कौत्साला देण्यासाठी १४ कोटी सोन्याच्या नाण्यांचा (Gold Coins) साठा नव्हता. रघुराजाची ही आर्थिक चणचण (Financial Crunch) पाहून कौत्स निराश झाला आणि परत निघाला.
• कुबेर महाराजांचा सोन्याचा वर्षाव:
  आपल्या दारी आलेला याचक रिकाम्या हाताने परत जाऊ नये, यासाठी रघुराजाने कुबेर महाराजांवर (Lord Kuber – God of Wealth) स्वारी करण्याचा निर्णय घेतला. राजाच्या या धैर्यामुळे कुबेर महाराजांनी घाबरून रातोरात रघुराजाच्या खजिन्यात आपट्याच्या झाडांवर सुवर्णमुद्रांचा (Gold Coins) वर्षाव केला.
  रघुराजाने कौत्साला १४ कोटी सुवर्णमुद्रा दिल्या, पण प्रामाणिक कौत्सने केवळ १४ कोटी घेऊन बाकीच्या मुद्रा रघुराजाला परत केल्या. रघुराजाने त्या उरलेल्या सर्व सुवर्णमुद्रा आपल्या राज्यातील नागरिकांना वाटून टाकल्या.
  या दिवसापासूनच, रघुराजाने वाटलेल्या सुवर्णमुद्रांचे प्रतीक म्हणून लोक आपट्याच्या पानांची देवाणघेवाण करून ‘सोने लुटण्याची’ ही परंपरा पाळू लागले.

दसरा: गुंतवणुकीची संधी आणि आर्थिक नियोजन

आजच्या काळात ‘सोनं लुटणं’ याचा अर्थ केवळ पानांची देवाणघेवाण नाही, तर आर्थिक समृद्धी (Financial Prosperity) मिळवण्यासाठी योग्य गुंतवणूक (Investment) करणे होय.

दसरा आपल्याला शिकवतो की खरी संपत्ती ही गरजूंना मदत करणे आणि भविष्यासाठी योग्य बचत (Saving) आणि गुंतवणूक (Investment) करणे यात आहे. आज, पारंपारिक सोन्यासोबतच खालील ‘सोन्यात’ (Investments) गुंतवणूक करणे महत्त्वाचे आहे, जे तुमच्या कुटुंबाला सुरक्षा देतील:

1. आरोग्य विमा (Health Insurance): अनपेक्षित आरोग्य खर्चासाठी (Medical Expenses) सर्वात मोठी आर्थिक सुरक्षा. इन्शुरन्स (Insurance) हे तुमचे पहिले सेव्हिंग (Saving) असायला हवे.
2. टर्म इन्शुरन्स (Term Insurance): तुमच्या कुटुंबाच्या भविष्यासाठी अत्यंत आवश्यक असणारी गुंतवणूक. तुमच्या पश्चात कुटुंबाला कर्जमुक्त (Debt Free) जीवन जगता यावे यासाठी याचा उपयोग होतो.
3. सिस्टिमॅटिक इन्व्हेस्टमेंट प्लॅन (SIP): लहान बचत करून दीर्घकाळात मोठी संपत्ती निर्माण करण्याचा हा आधुनिक मार्ग आहे.

या दसऱ्याला, आपट्याचे पान देताना, आपल्या कुटुंबासाठी एका चांगल्या इन्शुरन्स प्लॅनमध्ये (Insurance Plan) किंवा दीर्घकाळात भरघोस परतावा देणाऱ्या योजनेत गुंतवणूक करण्याचा संकल्प करा. रिअल इस्टेट (Real Estate) किंवा सोन्याचे आजचे दर (Gold Rates) तपासून योग्य वेळी खरेदी करण्याचा विचार करा.

आपल्याला आणि आपल्या कुटुंबाला आर्थिक समृद्धी, आरोग्य आणि आनंदाची शुभेच्छा!
शुभ दसरा!