नवरात्रातील दुर्गाष्टमीचे महत्व व उपासना : साक्षात महिषासूर मर्दिनीचे पूजन

  

सूर्यकांत जोशी कुडाळ – 9421214450

              यावर्षी तिथी वृद्धीमुळे नवरात्र पूर्ण नऊ दिवसांचे आहे. उद्या मंगळवारी दुर्गाष्टमी आहे.नवरात्रात दुर्गाष्टमीला विशेष महत्त्व आहे.या दिवशी देवाला थालपीठ आणि खिचडीचा नैवेद्य दाखवला जातो.तर हल्ली ज्यांना नऊ दिवसाचे नवरात्र करणे शक्य नसते असे अशक्त, आजारी, वृद्ध अष्टमीचा उपवास करतात.अशी प्रथा आहे याशिवाय अष्टमीच्या दिवसाला अनन्यसाधारण असे महत्त्व आहे.
           नवरात्रातील आठवा दिवस म्हणजे दुर्गाष्टमी हा नवरात्रीतील अत्यंत महत्त्वाचा दिवस मानला जातो. या दिवशी देवी दुर्गेच्या महिषासुर मर्दिनी स्वरूपाची विशेष पूजा केली जाते. शक्ती उपासनेतील हा दिवस अत्यंत पवित्र आणि शुभ मानला जातो.

दुर्गाष्टमीचे महत्व

या दिवशी देवीने महिषासुराचा वध करून धर्म व सत्याची स्थापना केली, अशी पौराणिक कथा आहे. त्यामुळे हा दिवस असत्यावर सत्याचा आणि अधर्मावर धर्माचा विजय दर्शवतो.दुर्गाष्टमीला केलेली पूजा अखंड सौभाग्य, आरोग्य, धन, धान्य आणि संकट निवारण देणारी मानली जाते.

अनेक ठिकाणी या दिवशी महाअष्टमी हवन, कुमारी पूजन, बलिदानाची प्रतीकात्मक परंपरा आढळते.देवीची उपासना केल्याने आत्मिक शक्ती, धैर्य आणि नकारात्मक शक्तींवर विजय प्राप्त होतो असे शास्त्र सांगते.

या दिवशी करावयाची उपासना

1. स्नान व शुद्धी – सकाळी लवकर स्नान करून स्वच्छ वस्त्रे धारण करावीत.


2. देवीची पूजा – घरातील किंवा मंदिरातील देवीसमोर दीप लावून, लाल फुलं, कुमकुम, अत्तर, प्रसाद अर्पण करावा.


3. मंत्रजप – “ॐ दुं दुर्गायै नमः” हा बीजमंत्र जप करावा.


4. कुमारी पूजन (कन्या पूजन) – नऊ लहान मुलींना (कन्या) देवीस्वरूप मानून त्यांना भोजन व भेटवस्तू देण्याची प्रथा आहे.


5. हवन / यज्ञ – शक्य असल्यास देवीचे होम, हवन करून आरती करावी.


6. उपवास – या दिवशी उपवास करून संध्याकाळी देवीची आरती करून प्रसाद ग्रहण करणे शुभ मानले जाते.


7. जागर / भजन – अनेक ठिकाणी देवीच्या स्तोत्रांचे पठण, जागरण, भजन यांचे आयोजन केले जाते.



दुर्गाष्टमी हा दिवस केवळ धार्मिक विधींचा नाही, तर संकल्पाने जीवनातील अडथळ्यांवर विजय मिळवण्याचा दिवस आहे. या दिवशी देवी दुर्गेची भक्तिपूर्वक उपासना केली तर ती आपल्या भक्तांचे दुःख दूर करून धैर्य, शक्ती आणि सुखसमृद्धी प्रदान करते.